15 Ağustos 2006

Ockham'ın Usturası



Londra'da çektiğim fotoğraflara bakıyordum. Bir yol tabelası çekmişim, aylar sonra uyandım neden çektiğime: "Ockham - 1 km" diyordu. Ta 1300'lü yıllarda William diye bir arkadaşın yaşadığı Ockham köyü. Hani usturası meşhur olan William. Frankofonlar Occam'lı Guillaume diye tanırlar kendisini.

Bu William, skolastik dönemde felsefeciler ayrı, Vatikan ayrı, herkes bir konuda yetmiş iki laf ettiğinden olacak, kavramlar iyice aklını karıştırdığında düşünmüş taşınmış, 700 yıl sonra bile geçerliliğini koruyan önermeyi ortaya atmış: "Bir sorunun iki ayrı teorik çözümü varsa bunlardan daha basit olan doğru kabul edilmelidir". Yani Ockham'lı William'a göre, daha çok done içeren, mevzuyu sofistike hale getiren teorinin çıkıntıları ustura vasıtasıyla tıraşlanmalıdır.

Edouard Jeauneau'nun deyişiyle "Fazlalık durumundaki varolanları, parazit durumundaki urları kesip atmak" işleviyle ön plana çıkmış bu bilimsel prensip, bir anlamda, "düşünmenin ekonomi ilkesi"dir.

Bilimadamı terminolojisiyle "Evreni n sayıda elemanla açıklayabiliyorsak n+1 unsurla açıklamaya çalışmamalıyız" denebilecek bu prensibi bir felsefeci ise şöyle açıklayacaktır:

"Nal sesleri duyduğunuz zaman atları düşünün, zebraları değil".

3 yorum:

janus dedi ki...

Bu meşhur önerme hali hazırda bilim dünyasında en kabul gören fikirdir. Hatta Bilim Sosyolojisi'nin öemli hususlarından biridir. Thomas Kuhn "Bilimsel Devrimlerinin Yapısı"nda da bu duruma işaret eder...

Occam'lı William imiş mehersem bu düşünceyi ilk aklımıza çalan.

Unknown dedi ki...

Günümüzde neredeyse tüm bilim dallarında uygulaması olan bir kuram. Özellikle mühendislik tasarımlarında. Son moda bazı post-modern çevreler şaşkın skeptizmleriyle karalamaya çalışsada yine altın gibi parlıyor.

Anonim dedi ki...

İş yaşamında her konuya bu şekilde yaklaşmak durumundayız...KISS=Keep it simple stupid, diyelim.